BREXIT: TO BE OR NOT TO BE ?




του Λευτέρη Στουκογεώργου

Η Theresa May "κατόρθωσε" μια Πύρρειο νίκη. Από την 5μελή  διαπραγματευτική ομάδα των Συντηρητικών του Brexit με τους Ευρωπαίους, μετά την παραίτηση του David Davis, παραμένουν μόνο οι δύο. Ο Davis βασικός ιθύνοντας του σκληρού  Brexit και κύριος εκφραστής των ευρωσκεπτικιστών Tories παραιτήθηκε κατηγορώντας την May για αλλαγή πορείας και  συμφωνίας με τους Ευρωπαίους για μαλακό Brexit.
Στη θέση του ο Dominic Raab, 44 ετών, ως τώρα υφυπουργός Εργασίας αλλά σημαίνον στέλεχος του Brexit στο δημοψήφισμα. H παραίτηση του ΥΠΕΞ  Boris Johnson έγινε για τους ίδιους λόγους. Αντικαταστάτης του o Jeremy Hunt, o μακροβιότερος υπουργός Υγείας στην ιστορία και στενός σύμμαχος της May .
Κατά την May, το δικό της Brexit εκπληρώνει τις επιταγές του δημοψηφίσματος.

Το κόμμα της όμως είναι διχασμένο μεταξύ των «softies» και των «hardies» χωρίς να διαφαίνεται ποια τάση τελικά θα επικρατήσει. Τα σενάρια για την συνέχεια πλέον είναι είτε η ενίσχυση της May, είτε η ανάδειξη νέου ηγέτη στο κόμμα με τον Boris Johnson , να είναι πιθανός υποψήφιος. Η άφιξη του Τράμπ στο Λονδίνο, πριν δει στο Ελσίνκι τον Πούτιν,  αναμένεται εναγωνίως από την May, αλλά η στήριξη του στο πρόσωπο της δεν είναι και τόσο σίγουρη, εφόσον ο Boris Johnson είναι στενός φίλος του Τράμπ.

 Η May ενώ στην αρχή έλεγε «Brexit σημαίνει Brexit», τώρα θέλει να διατηρήσει το Ηνωμένο Βασίλειο στην ενιαία αγορά αγαθών και να κάνει ξεχωριστές συμφωνίες για τα υπόλοιπα ζητήματα. Ζητάει δηλαδή μια αλά κάρτ συμφωνία με την ΕΕ, η οποία δύσκολα θα γίνει αποδεκτή από τα υπόλοιπα  27 μέλη-κράτη. Το σχέδιο προβλέπει τη δημιουργία μιας ζώνης ελευθέρων συναλλαγών με την ΕΕ, ένα "σύστημα κινητικότητας" για τους μετανάστες από την Ένωση και την ντε φάκτο διατήρηση στενών εμπορικών και νομικών δεσμών. Ο στόχος της  May ,μετά το Brexit , αποτυπώνεται στο λεγόμενο  ‘Λευκό Χάρτη’ τον στρατηγικό δηλαδή σχεδιασμό που θα οδηγεί σε ανάπτυξη επικεντρωμένη σε τομείς όπως η βιοτεχνολογία, η τεχνητή νοημοσύνη και η εξελιγμένη φαρμακοβιομηχανία, αλλά έχουν ήδη περάσει δύο χρόνια απραξίας.

Στην α’ φάση των διαπραγματεύσεων με την ΕΕ επιλύθηκε το ζήτημα των δικαιωμάτων των πολιτών της ΕΕ στο Η.Β. και συμφώνησαν στο κόστος που θα πληρώσει το Η.Β. στην ΕΕ (37,1 δις GBP, εκ των οποίων 16,4 δις μέχρι το 2020 , 18,2 δις ως το 2028 και άλλα 2,5 δις μακροχρόνια). Το τρίτο ζήτημα αφορούσε τα Ιρλανδικά σύνορα και εδώ δεν υπήρξε καθαρή συμφωνία.

Από τον περασμένο Ιούνη, η βρετανική πολιτική περιστρέφεται γύρω από το ίδιο αίνιγμα: πώς να αποφύγει την ξαφνική καταστροφή μεγάλου μέρους της βρετανικής βιομηχανίας - η οποία εξαρτάται από τις ευρωπαϊκές just in time αλυσίδες εφοδιασμού  - χωρίς όμως να αποδεχτεί το « νορβηγικό μοντέλο». H Κομισιόν συμφώνησε, in bona fide, για μια "περίοδο προσαρμογής", 21 μηνών , που θα ακολουθήσει την επίσημη έξοδο του ΗΒ.  Ωστόσο η  May επέμενε να περιληφθεί η απόρριψη της δικαιοδοσίας του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου. Ως αποτέλεσμα, οι διαπραγματεύσεις για το Brexit δεν προχώρησαν και η επίτευξη μιας έγκαιρης τελικής συμφωνίας για την «Brexit day» έχει καταστεί δύσκολη.

Η τρέχουσα β’ φάση των διαπραγματεύσεων κατά τους ευρωπαίους διαπραγματευτές θα πρέπει να τελειώσει  μέχρι τον Οκτώβρη, ώστε οι Ευρωπαϊκοί θεσμοί να έχουν χρόνο να το ψηφίσουν. Το φιλόδοξο αυτό χρονοδιάγραμμα μάλλον απέχει από το να είναι  ρεαλιστικό . Οι Γάλλοι του Macron παίζουν το ρόλο του «κακού» και  οι Γερμανοί του «καλού». Ο Olaf Scholz έχει καλή σχέση με τον ομόλογο του Philip Hammond, και στηρίζει το soft Brexit για την διατήρηση των ισχυρών οικονομικών σχέσεων μεταξύ των δύο κρατών.  Άλλωστε το γερμανικό εμπορικό πλεόνασμα minimum 60 δις USD έναντι της  Αγγλίας είναι μια σοβαρή αιτία για τον γερμανικό μερκαντιλισμό.

Στα μακροοικονομικά στοιχεία της χώρας , υπό ευρωπαϊκή ακόμα επίδραση, το ΑΕΠ κινείται στο 1,2% , ο πληθωρισμός στο 2,4%, το deficit στο 2,3%, το ΔΧ/ΑΕΠ στο 85,3% και η ανεργία στο 4,2%.

Ουσιαστικά τρεις επιλογές υπάρχουν για την Μ. Βρετανία (εκτός του σχεδίου μαλακού Brexit αλά κάρτ  της May): 1) το σκληρό Brexit, 2) οι νέες εκλογές, και 3) το μη Brexit.

1) Ένα σκληρό Brexit σε 8 μήνες θα ήταν καταστροφικό, διότι όλα στη Βρετανία λειτουργούν σύμφωνα με τους κανόνες και τους κανονισμούς της ΕΕ. Η αλλαγή τους με τους βρετανικούς κανόνες αφορά ένα τιτάνιο έργο, για το οποίο η χώρα δεν είναι καθόλου προετοιμασμένη (2 χρόνια πλήρους αδράνειας). Η ΕΒΑ (Ευρωπαϊκή Αρχή Τραπεζών) επιβεβαίωσε αυτή την ανεπάρκεια  στην έκθεση της στα μέσα Ιούνη για τον τραπεζικό κλάδο, ενώ η τάση φυγής μεγάλων εταιρειών από τη χώρα συνεχίζεται λόγω αβεβαιότητας.

2) Οι νέες εκλογές ενδεχομένως θα απαιτούσαν παράταση της ημερομηνίας 29/3/2019 όπου το Ηνωμένο Βασίλειο θα εγκαταλείψει την ΕΕ. Η πολιτική λιτότητας των Tories έχει διαλύσει τις κοινωνικές υποδομές της χώρας (συγκοινωνίες, σχολεία, νοσοκομεία, το Εθνικό Σύστημα Υγείας κλπ.) και στις δημοσκοπήσεις οι Εργατικοί του Corbyn ξαναπερνούν μπροστά. Αυτό που φοβούνται οι «hardies» Συντηρητικοί είναι ότι στην προσπάθεια τους να ρίξουν την May η πολιτική κρίση μπορεί να οδηγήσει σε εκλογές και να ηττηθούν από τον Corbyn.

 3) Μη  Brexit(Bremain): αυτή είναι η πιο ενδιαφέρουσα επιλογή. Μια στρατηγική επιλογή αναδύεται για τον ηγέτη του Εργατικού Κόμματος, Jeremy Corbyn: μπορεί να στηριχθεί στην υπόθεση ότι μετά από 2 χρόνια διακυβέρνησης των Tories, το τότε δημοψήφισμα  έχει χάσει την ισχύ του στη σημερινή συγκυρία . Η επαναφορά της χώρας  στην ΕΖ, με τον Corbyn επικεφαλής, θα άλλαζε τους ευρωπαϊκούς πολιτικούς συσχετισμούς υπέρ του προοδευτικού μετώπου. Αξιοσημείωτο είναι ότι το άρθρο 50 μπορεί να αποσυρθεί από το Ηνωμένο Βασίλειο ανά πάσα στιγμή πριν από τις 29/3/2019, με αποτέλεσμα να παραμείνει στην ΕΕ υπό τους σημερινούς όρους. Επίσης, το άρθρο 50 παράγραφος 5 καθιστά σαφές ότι μόνο μετά την αποχώρηση ενός κράτους μέλους μπορεί να υποβάλει εκ νέου αίτηση ένταξης.


Στις  τελευταίες  δημοσκοπήσεις πάντως, υπέρ της παραμονής στην ΕΕ τάσσεται το  53% και υπέρ του Brexit το 47% των ερωτηθέντων. Σε άλλη δημοσκόπηση  το 48% είναι υπέρ ενός δεύτερου δημοψηφίσματος για το Brexit ενώ μόνο ένα 25% διαφώνησε. Η πιθανότητα να υπάρξουν πρόωρες εκλογές το φθινόπωρο  ή ένα νέο δημοψήφισμα δεν πρέπει να αποκλειστεί.



metasximatismos.gr