ΓΙΑ ΤΟ ΚΟΜΜΑ ΤΗΣ ΑΡΙΣΤΕΡΑΣ - " Κείμενο της Συντακτικής Επιτροπής του Μετασχηματισμού"



Η θετική έκβαση των μεγάλων πολιτικών και εκλογικών μαχών που έρχονται το 2019 θα εξαρτηθεί και από τη φυσιογνωμία, τις ικανότητες, τα χαρακτηριστικά του πολιτικού υποκειμένου το οποίο θα δώσει αυτές τις μάχες ως ο κορμός της αριστεράς στην Ελλάδα, δηλαδή του οργανωμένου ΣΥΡΙΖΑ.


Είναι δεδομένο ότι η αλματώδης άνοδος της επιρροής του χώρου ανάμεσα στο 2009 και στο 2015 (περίπου οκταπλασιασμός των εκλογικών ποσοστών του) δεν σήμανε και δεν θα ήταν εφικτό να σημαίνει και μια αντίστοιχη οργανωτική ανάπτυξη του. Αποτέλεσμα ήταν να αναλάβει ο ΣΥΡΙΖΑ την διακυβέρνηση το 2015 χωρίς τις οργανωμένες δυνάμεις και τις θεσμικές προσβάσεις ούτε στο κράτος ούτε στο – σε κρίση - συνδικαλιστικό και μαζικό κίνημα που η πολιτική θεωρία της αριστεράς κατά κανόνα προϋποθέτει για ένα τέτοιο εγχείρημα. Για άλλη μια φορά, η Ιστορία πρωτοτύπησε και δημιούργησε μια πρωτόγνωρη συγκυρία μέσα στην οποία ήμασταν υποχρεωμένοι να πορευτούμε. Και η πορεία μετάβασης από την αριστερά της κοινωνικής αντίστασης και του πολιτικού οράματος στην αριστερά της κυβερνητικής πράξης – μέσα σε ένα εχθρικό πολιτικό και οικονομικό πλαίσιο – δεν μπορούσε παρά να είναι δύσκολη.

Αριστερό κόμμα σημαίνει μαζικό κόμμα

Όμως αυτή η διάσταση ανάμεσα στην πολιτική και εκλογική επιρροή του ΣΥΡΙΖΑ αφενός και στα δομικά χαρακτηριστικά και οργανωτικά μεγέθη του αφετέρου θα ήταν επικίνδυνο να παγιωθεί ως μόνιμο χαρακτηριστικό του κόμματος. Επικίνδυνο όχι μόνον για την αποτελεσματικότητα του χώρου στις προσεχείς εκλογικές μάχες αλλά και για την φυσιογνωμία του ως κόμματος της αριστεράς. Αν θέλουμε το κόμμα να μην διολισθήσει στον κυβερνητισμό και σε ρόλους αποκλειστικά υποστηρικτικούς της δουλειάς της βουλευτών ανά περιφέρεια, όπως όλες οι τάσεις και τα ρεύματα μέσα στο κόμμα επισημαίνουν, πρέπει να θέλουμε την ουσιαστική μαζικοποίηση του κόμματος και τον πολλαπλασιασμό των κοινωνικών/κινηματικών του προσβάσεων. Αλλιώς οδηγούμαστε σε μια λογική αντίφαση, στο αίτημα ενός στενού μέσα στην ελληνική κοινωνία κόμματος που ταυτόχρονα ασκεί με αποτελεσματικότητα πολιτική, διακριτά από την κυβέρνηση του ή την κοινοβουλευτική παρουσία του. Πέραν του ότι “δεν βγαίνει” αριθμητικά κάτι τέτοιο, πολιτικά  σημαίνει την διαμόρφωση πολλαπλών μικρών αυτόνομων μηχανισμών, από τη μια κυβερνητικών ή βουλευτικών, από την άλλη κομματικών. Με τον κίνδυνο η κοινωνία και οι αριστεροί και προοδευτικοί πολίτες να μην εκφράζονται από κανέναν.

Αριστερό κόμμα σημαίνει ζωντανή συζήτηση για την πολιτική και την ιδεολογία

Ο ΣΥΡΙΖΑ όπως και ο ΣΥΝΑΣΠΙΣΜΟΣ πριν από αυτόν είναι “κόμμα πολιτικής ενότητας”. Που σημαίνει ότι δεν συμμερίζονται υποχρεωτικά την ίδια ιδεολογική κατεύθυνση όλα τα μέλη του. Δεν σημαίνει όμως την υποτίμηση της συζήτησης για την στρατηγική και την ιδεολογία στο εσωτερικό του κόμματος. Το κόμμα πολιτικής ενότητας στην αριστερά στηρίζεται στην ιστορική  έκφραση “να αφήσουμε όλα τα λουλούδια να ανθίσουν”. Να επιδιώκουμε δηλαδή την εμβάθυνση των επεξεργασιών και την διαρκή ανανέωση των πολιτικών και ιδεολογικών μας εφοδίων. Γιατί σε τελευταία ανάλυση αυτά συγκρότησαν το κόμμα και τα μέλη του. Οι άνθρωποι που έδωσαν τη μάχη όλης της περιόδου μετά το 2009, από την ηγεσία μέχρι το πιο “χαλαρό” μέλος του κόμματος, δεν εντάχθηκαν στην αριστερά για να περάσει ένας συγκεκριμένος Νόμος ή απλά για να βγούμε από τα μνημόνια. Όλοι ανεξαιρέτως εμπνεύσθηκαν καταρχήν από το χειραφετικό όραμα της αριστεράς, στις διάφορες εκδοχές του. Αυτός είναι ο παράγοντας συνοχής μας, όχι μόνον οι επιλογές μέσα στη συγκυρία.

Η μετατροπή λοιπόν του ΣΥΡΙΖΑ σε ένα πιο μαζικό κόμμα της αριστεράς δεν πρέπει να εκληφθεί ως ανταγωνιστική με την καλλιέργεια των στρατηγικών και ιδεολογικών αναφορών του. Αντίθετα σε ένα τέτοιο ενδεχόμενο θα απογοητεύαμε τους πολίτες που θα ενταχθούν στο κόμμα, οι οποίο για τους ίδιους με μας περίπου λόγους αυτοπροσδιορίζονται ως αριστεροί πολίτες. Η συλλογική επεξεργασία – η συγκρότηση στην πράξη του «συλλογικού διανοούμενου» - δεν είναι βερμπαλιστικό εφεύρημα. Αποτελεί τον καταλύτη για την αποτελεσματική μαζικοποίηση και λειτουργία του κόμματος, για την πρακτική επεξεργασία της πολιτικής πράξης που απαιτείται στην κυβέρνηση και στην κοινωνία. Αποτελεί και προϋπόθεση για την αποτελεσματική και όταν χρειάζεται κριτική στήριξη στην κυβέρνηση.
Ιδιαίτερη σημασία έχουν τα θέματα της στρατηγικής και της ιδεολογίας των διάφορων ρευμάτων της ευρύτερης αριστεράς για την συστράτευση των νέων ανθρώπων. Είναι παλιές και γνωστές οι αναλύσεις για τη νεολαία ως κοινωνική κατηγορία και δεν θα τις επαναλάβουμε εδώ. Οπωσδήποτε όμως, μαζική ένταξη της νεολαίας στην αριστερά χωρίς την επικαιροποίηση και σύγχρονη έκφραση των οραματικών της στόχων δεν νοείται. Η λεκτική αναπαραγωγή αυτονόητων «αληθειών» από άλλες εποχές δεν θα ήταν ούτε ελκτική ούτε πρακτικά παραγωγική. Ο λόγος της αριστεράς πρέπει διαρκώς να βαπτίζεται στα νερά της σύγχρονης πραγματικότητας.

Το κόμμα και τα αιτήματα της ισότητας και της ελευθερίας

Ολόκληρη η σύγχρονη αριστερά χαρακτηρίζεται από τη συνύπαρξη και ταυτόχρονα τις επιμέρους αντιθέσεις ανάμεσα στα δυο ιστορικά προτάγματα, της ισότητας και της ελευθερίας.  Μέσα στην μεσοπρόθεσμη συγκυρία το πρόταγμα της διεύρυνσης της ισότητας έχει τη μορφή της αύξησης της κοινωνικής δικαιοσύνης και το πρόταγμα της ελευθερίας τη μορφή των διεύρυνσης και εμβάθυνσης της δημοκρατίας, των δικαιωμάτων, των επιμέρους ελευθεριών έκφρασης και επιλογής.
Μερικές φορές η επιδίωξη των δυο προταγμάτων εμφανίζεται αντιθετική κατά τη χάραξη προτεραιοτήτων και πολιτικής τακτικής. Στην αριστερά του Δημοκρατικού κόμματος των ΗΠΑ (που αυτά τα χρόνια αποτελεί μια από τις πιο γόνιμες ελπίδες διεθνώς) διεξάγεται αληθινή σύγκρουση ανάμεσα στην αριστερά των δικαιωμάτων και συλλογικών ταυτοτήτων και στην αυτοπροσδιοριζόμενη κυρίως με ταξικούς όρους αριστερά. Πολλοί Αφροαμερικανοί ακτιβιστές δεν υποστήριξαν θερμά τον Σάντερς επειδή δεν τον θεωρούσαν επαρκή στα θέματα των πολιτικών ελευθεριών και της καταπολέμησης των διακρίσεων. Στην δυτικοευρωπαϊκή αριστερά μια αντίστοιχη διάκριση “ταξικής” και “δικαιωματικής” αριστεράς εμφιλοχωρεί με βάση τη στάση πάνω στο μεταναστευτικό ζήτημα, με συχνά αρνητικά πολιτικά αποτελέσματα.
Ο ΣΥΡΙΖΑ έχει στην πράξη κατακτήσει την συνύπαρξη και των δυο διαστάσεων στην στρατηγική του και έτσι πρέπει να πορευτούμε και στη συνέχεια. Άρα και το κόμμα πρέπει να εκφράζει πολιτικά τόσο τα σύγχρονα ταξικά υποκείμενα αναφοράς της αριστεράς  (μισθωτή εργασία και «αυτοαπασχόληση», επισφαλώς απασχολούμενους και άνεργους) όσο και τα διαρκώς ανανεούμενα κοινωνικά κινήματα (οικολογικό, δικαιωμάτων, συλλογικών ταυτοτήτων και αυτοπροσδιορισμού) που συχνά συμβαδίζουν με αιτήματα ώριμων προοδευτικών θεσμικών μετασχηματισμών της ελληνικής κοινωνίας (στην Παιδεία, στις σχέσεις κράτους-Εκκλησίας, στην καταπολέμηση του πελατειακού συστήματος).
Η πολιτική έκφραση όμως προϋποθέτει οργανική σχέση, αλλιώς μετατρέπεται σε απλή εκπροσώπηση. Που απαιτεί όχι απλώς μαζικοποίηση του κόμματος αλλά σχεδιασμένη αναδιάταξη δυνάμεων σε όλα τα επίπεδα. Παράλληλα με την πολιτική προβολή των δυο θεμελιακών προταγμάτων της αριστεράς ως στρατηγική διαχωριστική γραμμή Αριστεράς – Δεξιάς στην ελληνική κοινωνία. 

Κόμμα με ενιαία στρατηγική στην Ελλάδα και στην Ευρώπη

Το στρατηγικό σχέδιο του ΣΥΡΙΖΑ για την ανάπτυξη με κοινωνική δικαιοσύνη αντικειμενικά διαπλέκεται με τον προσανατολισμό που θα πάρει συνολικά η ΕΕ. Οι βαθμοί ελευθερίας στη χάραξη πολιτικών που θα ανακτήσει η χώρα μας μετά την έξοδο από τα μνημόνια προφανώς δεν μπορεί να είναι μεγαλύτεροι από αυτούς κάθε “κανονικής” χώρας της Ευρωζώνης. Που σημαίνει ότι ο οικονομικός νεοφιλελευθερισμός και οι πολιτικά συντηρητικές (άρα μη φιλελεύθερες πολιτικά) επιλογές της Δεξιάς αντιπαλεύονται σε ένα ενιαίο μέτωπο σε Ελλάδα και Ευρώπη. Η εμβάθυνση των δημοκρατικών θεσμών στην Ελλάδα θέλουμε να συμβαδίσει με την αύξηση των εξουσιών του Ευκοινοβούλιου και την πορεία προς μια δημοκρατική ομοσπονδιακή πολιτική ενοποίηση της Ευρώπης. Η μακροπρόθεσμη βιώσιμη ανάπτυξη εξαρτάται και από την επίλυση του πανευρωπαϊκού προβλήματος των υπερβολικών πλεονασμάτων του Βορρά σε σχέση με τον Νότο, με τον διαμοιρασμό του κινδύνου του κρατικού χρέους της ΕΕ. Η ανταγωνιστικότητα και καινοτομία, τα θέματα τόνωσης της απασχόλησης και αντιμετώπισης του συνταξιοδοτικού προβλήματος έχουν εθνική και πανευρωπαϊκή διάσταση. Η λύση δεν μπορεί να δοθεί στο πλαίσιο της σημερινής αρχιτεκτονικής της Ευρώπης αλλά με τον προοδευτικό μετασχηματισμό των δομών της ΕΕ και της Ευρωζώνης. Η αριστερά οφείλει να πρωταγωνιστήσει στην ανάδειξη μιας νέας πολιτικής ηγεμονίας στην Ευρώπη που θα υπηρετεί τα πολιτικά και κοινωνικά προτάγματά της. Η – εύκολη - επιλογή της περιχαράκωσης θα είναι καταστροφική και για την αριστερά και για την ΕΕ. Γιατί η ΕΕ μπορεί να επιβιώσει όχι με την στασιμότητα αλλά με αποφασιστικά βήματα μπροστά.

Η κρίση δημοκρατικής νομιμοποίησης των ευρωπαϊκών θεσμών και η μειούμενη εμπιστοσύνη των ευρωπαίων πολιτών απαντιέται μόνον με την εμβάθυνση της πολιτικής ολοκλήρωσης. Με την γενναία και οραματική προοπτική της αληθινά ενωμένης Ευρώπης μέσα από λειτουργικούς, βαθιά δημοκρατικούς, ομοσπονδιακούς ή συνομοσπονδιακούς θεσμούς. Στην διαδικασία οικοδόμησης των οποίων θα βάλει την σφραγίδα της η Ευρωπαϊκή αριστερά. Ο αριστερός φεντεραλισμός για την Ευρώπη είναι  ο κρίσιμος συνδυασμός του ισχυρού κοινωνικού πυλώνα, της αναπτυξιακής προοπτικής με έμφαση στην τεχνολογία και την παραγωγικότητα, της περιβαλλοντικής διάστασης στην κοινωνία και την οικονομία, της δημοκρατικής ομοσπονδιακής προοπτικής.
Καλούμαστε λοιπόν να οικοδομήσουμε ένα μαζικό αριστερό ευρωπαϊκό κόμμα στην Ελλάδα. Με κοινές στρατηγικές και πλατιές συμμαχίες σε όλη την ΕΕ. Αναδεικνύοντας τα μεγάλα ζητήματα που είναι ανοιχτά σε όλη την ΕΕ και στα οποία καμιά ελληνική πολιτική δύναμη δεν μπορεί να είναι “και με τον αστυφύλαξ και με τον χωροφύλαξ”. Και να κάνουμε αυτή την ενιαία στρατηγική αντίληψη μας εφόδιο για την ενδυνάμωση του κόμματος στους αριστερούς και προοδευτικούς πολίτες.

Τα 4 ανοίγματα του κόμματος

Όλα τα παραπάνω όμως πρέπει να γίνουν πολύ συγκεκριμένα. Δηλαδή να αποτελέσουν αντικείμενο  πολιτικού σχεδίου με καθορισμένες διαδικασίες υλοποίησης. Οι επιλογές γι αυτά προφανώς αφορούν τα θεσμικά αρμόδια όργανα του κόμματος. Κατά την άποψη μας, ο στόχος μπορεί να συμπυκνωθεί σε 4 κατευθύνσεις οργανωτικού και πολιτικού ανοίγματος του κόμματος:

-     Τους αριστερούς πολίτες που μετά από κοινή πορεία με τον ΣΥΡΙΖΑ αποστασιοποιήθηκαν μέσα στις πυκνές εξελίξεις του 2015 χωρίς να περάσουν σε μια ισοπεδωτική και ανιστόρητη αντιπαράθεση με το κόμμα. Ένα δυναμικό πολύτιμο για την αριστερά με το οποίο η ιστορική εμπειρία ανάλογων συγκυριών επί δεκαετίες δείχνει ότι θα ξανασυναντηθούμε. Ας πάρουμε την πρωτοβουλία να το επιταχύνουμε μπροστά στην κρισιμότητα των εξελίξεων σε Ελλάδα και Ευρώπη.

-     Τους αριστερούς και προοδευτικούς πολίτες που πρωτοψήφισαν τον ΣΥΡΙΖΑ από το 2012 και μετά. Η διάκριση πολιτικής προέλευσης μετά από τόσα χρόνια κοινής πορείας καταντά ιδεοληψία και δεν αντιστοιχεί σε κανένα πολιτικό μέτωπο του σήμερα στην ελληνική κοινωνία. Τα προβλήματα που προφανώς υπάρχουν ακόμη, όπως αποδεικνύεται από την οργανωτική πραγματικότητα του κόμματος, οφείλονται σε παράγοντες διαφοράς πολιτικής γλώσσας και συμβολισμών. Άρα δεν θα επιλυθούν απλά σε τοπικό επίπεδο αλλά με την γεφύρωση τους με μια σχεδιασμένη κομματική προσπάθεια για την ανανέωση της δημοκρατικής ριζοσπαστικής πολιτικής κουλτούρας.

-     Τους κοινωνικούς χώρους παρέμβασης (εργατικό/συνδικαλιστικό, Αυτοδιοίκηση, κινήματα και θεματικές πρωτοβουλίες). Με σεβασμό στη διαδρομή τόσο των μέχρι σήμερα στελεχών του κόμματος σε κάθε χώρο όσο και των ανθρώπων που έχουμε μια συγκλίνουσα δράση μέχρι σήμερα και θα επιλέξουμε να αναβαθμίσουμε αυτή τη σχέση μας. Ισορροπία δύσκολη αλλά αναγκαία αν θέλουμε η κοινωνική δικτύωση και επιρροή του ΣΥΡΙΖΑ να αντιστοιχηθεί σταδιακά στην εκλογική του. Κάτι που είναι απαραίτητο για την επιτυχία της στρατηγικής προοδευτικών αλλαγών και μετασχηματισμών της ελληνικής κοινωνίας το επόμενο διάστημα. 
Δεν γίνονται όλα “από πάνω”.

-     Τη γενιά που γεννήθηκε μετά το 1990 (σχηματικά). Μια γενιά Ελλήνων που έχει γνωρίσει μόνο την κρίση στην ενήλικη ζωή της και σκέφτεται διαφορετικά από τις προηγούμενες. Μια γενιά στην οποία κανένας πολιτικός οργανισμός δεν έχει σοβαρή πρόσβαση. Νέοι και νέες που μεγάλωσαν με το Διαδίκτυο και τις μεγάλες αλλαγές που έφερε στην επικοινωνία και την κοινωνική συμπεριφορά. Που είναι ενστικτωδώς επιφυλακτικοί στο πολιτικό μάρκετινγκ γιατί το έχουν ήδη βιώσει πολλαπλά. Μια γενιά που εμπιστεύτηκε μαζικά τον ΣΥΡΙΖΑ το 2015 και που δεν έχει διαρρήξει τους δεσμούς μαζί του. Γιατί ακόμη και αν περίμενε περισσότερα από όσα ήταν εφικτά, δεν ελκύεται καθόλου από το παρελθόν που νιώθει ότι ευθύνεται για τις δυσκολίες που βιώνουν σήμερα. Αλλά και σ' αυτή την περίπτωση χρειάζεται συγκεκριμένο σχέδιο παρέμβασης και δεν ισχύουν έτοιμες συνταγές. Αν οι παλιότερες γενιές ήταν κυρίαρχα “δικαιωματικές” σαν πολιτική λογική στα 20 τους, οι νέοι του σήμερα ψάχνονται από νωρίς για δουλειά. Οι σημερινοί σαραντάρηδες είναι “κολλημένοι” στο Facebook, οι εικοσάρηδες το έχουν ήδη ξεπεράσει. Οφείλουμε να δικαιώσουμε την ελπίδα, ειδικά για αυτή τη γενιά, να μην είναι ευχαριστημένοι με μια επισφαλή εργασία των 500 Ευρώ.

Γνωρίζουμε ότι όλα αυτά μαζί σημαίνουν ότι μιλάμε για ένα ουσιαστικά ανανεωμένο κόμμα. Διαφορετικό αλλά και το ίδιο, τον ΣΥΡΙΖΑ των αριστερών και προοδευτικών πολιτών που έδωσε και κέρδισε τόσες μάχες. Η τομή μέσα στη συνέχεια, αυτός είναι ο τρόπος που μάθαμε να προχωράμε και να αλλάζουμε μένοντας πιστοί στον βαθύτερο εαυτό μας. Πιστεύουμε ότι με αυτό τον τρόπο θα βγούμε νικηφόρα και από τις ακόμη μεγαλύτερες πολιτικές μάχες του προσεχούς. διαστήματος.


Η ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ