Η ανάγκη των διεθνών αγορών για τον ανέκκλητο χαρακτήρα του Ευρώ αποτελεί κρίσιμο επιχείρημα της Ελλάδας στη διαπραγμάτευση - Γιώργου Βεργόπουλου



Ένα κρίσιμο ερώτημα για την προσπάθεια της ελληνικής κυβέρνησης να επιτύχει πολιτική λύση στην διαπραγμάτευση με τους πιστωτές, μέσα στο πλαίσιο που περιγράφεται από το συλλογικό κείμενο της κοοπερατίβας Μετασχηματισμός, είναι το κατά πόσον η πλευρά των δανειστών πιέζεται αντικειμενικά για την επίτευξη συμφωνίας.
Το ερώτημα δηλαδή τι έχουν να χάσουν οι δανειστές από μια επίδειξη πλήρους αδιαλλαξίας που θα οδηγούσε σε ρήξη με την ελληνική πλευρά.
Είναι το ερώτημα που δεν έβαλαν ποτέ στον προβληματισμό τους οι προηγούμενες κυβερνήσεις, επειδή δεν το επέτρεπε η μονομερής ταξικά οπτική τους ή επειδή απλά δεν ήθελαν να το θέσουν.
Οι απαντήσεις που δίνονται ήδη στο ερώτημα αυτό είναι πολλές. Με κοινό παρανομαστή τους την γενικευμένη αναταραχή που θα προκληθεί στην παγκόσμια οικονομία από ένα ελληνικό default.
Επιχειρώντας μια πιο συγκεκριμένη προσέγγιση, θεωρούμε ότι το βασικότερο πρόβλημα της Ευρωζώνης και της παγκόσμιας οικονομίας μετά από μια ρήξη με την Ελλάδα θα ήταν η άμεση αμφισβήτηση του ανέκκλητου χαρακτήρα του Ευρώ.
Το Ευρώ παρουσιάζει την ιδιαιτερότητα να είναι ένα νόμισμα που η κυκλοφορία του δεν συνδέεται άμεσα με μια καθορισμένη και μοναδική κρατική κυριαρχία. Αυτό σημαίνει ότι, παρά την μη ύπαρξη μηχανισμού αποχώρησης από το Ευρώ, η συμμετοχή σε αυτό εξαρτάται πάντα από την βούληση των εθνικών κυβερνήσεων. Υπό ακραίες συνθήκες, επικαλούμενο μείζονες εθνικούς λόγους, οποιαδήποτε κράτος μπορεί να αποχωρήσει, έστω και χωρίς να υπάρχει η σχετική θεσμική πρόβλεψη. Ή θα μπορούσε να υλοποιηθεί το σενάριο για δυο Ευρώ, με διαφορετική ισοτιμία. Σε ένα ακόμη πιο ακραίο σενάριο, η ίδια η Γερμανία θα μπορούσε κάποτε να επιστρέψει στο μάρκο, εφόσον το αποφάσιζε και αναλάμβανε φυσικά τους σχετικούς μεγάλους κινδύνους.
Για το κατά πόσον αυτή η συζήτηση ανήκει στη σφαίρα της φαντασίας, θα θυμίσουμε ότι η πρώην ΕΣΣΔ, μετονομασμένη προσωρινά σε ΚΑΚ, διαλύθηκε το 1991 με την αποχώρηση της ίδιας της Ρωσίας, που άφησε στα κρύα του λουτρού τους υπόλοιπους.
Προσπάθεια της Ευρωζώνης από την πρώτη στιγμή της ύπαρξης της είναι να πείσει τις διεθνείς αγορές ότι το Ευρώ είναι ανέκκλητη επιλογή, ότι όποιος μπει σε αυτό δεν ξαναβγαίνει. Έτσι ώστε να υπάρχει εμπιστοσύνη στα μακρόχρονα ομόλογα σε Ευρώ και γενικότερα στην σταθερότητα στην Ευρώπη.
Μια εξέλιξη ούτε καν αποχώρησης αλλά απλά και μόνον default μιας οποιαδήποτε χώρας της Ευρωζώνης, θα έστελνε το μήνυμα στην παγκόσμια οικονομία ότι το αδιανόητο για τις πολυεθνικές ελίτ έγινε πιθανό. Θα άρχιζε η συζήτηση τι θα συμβεί αν κάποια στιγμή εκλεγεί η Λε Πεν στη Γαλλία, αν δεν μπορεί να χρηματοδοτήσει το χρέος της η Ισπανία ή η Ιταλία κλπ. Αυτή η καταρράκωση της μακροπρόθεσμης εμπιστοσύνης στο Ευρώ θα αποτελούσε πολύ μεγαλύτερο παράγοντα διεθνούς αναταραχής απ ότι η άμεση μετάδοση της κρίσης μέσω τραπεζικών επισφαλειών κ.ο.κ. Αυτά μπορεί και να «μαζεύονταν» με αναχρηματοδοτήσεις τραπεζών, νέα πιστωτική επέκταση από την ΕΚΤ και άλλα μέτρα. Αλλά η παγκόσμια αίσθηση ότι το Ευρώ δεν αποτελεί αληθινό νόμισμα αλλά μια Ζώνη Σταθερών Ισοτιμιών, από την οποία είναι νοητή η αποχώρηση, θα αποτελούσε βαρύτατο χτύπημα για την ευρωπαϊκή οικονομία αρχικά και την παγκόσμια στη συνέχεια.
Τα αποτελέσματα αυτά όπως είπαμε θα προκληθούν ακόμη και από ένα «απλό» ελληνικό default εντός του Ευρώ. Γιατί οι αγορές τείνουν να προεξοφλούν τις εξελίξεις και να αντιδρούν με υπερβολή μπροστά στο άγνωστο και στον κίνδυνο.
Η ανάλυση αυτή δεν μας οδηγεί στο απλουστευτικό συμπέρασμα ότι μπορούμε να επιβάλλουμε τους όρους που θα θέλαμε στην πλευρά των δανειστών. Αλλά πιστεύουμε ότι καταδεικνύει ότι είναι εξίσου απλοϊκές και οι εκτιμήσεις ότι «μας έχουν στο χέρι» και ότι έχουν προετοιμαστεί για κάθε ενδεχόμενο από την πλευρά τους.